Resesyon, ekonomik faaliyetin ekonominin geneline yayılan ve belirli bir süre devam eden belirgin gerileme dönemini ifade eder. Reel gayrisafi yurt içi hasılanın iki çeyrek üst üste küçülmesi sık kullanılan pratik bir resesyon ölçütüdür; ancak resesyonun yalnızca bu kuralla tanımlanması ekonomik faaliyetin tamamını yansıtmayabilir.
Ekonomiler sürekli aynı hızda büyümez. Üretim, tüketim, yatırım ve istihdam zaman içinde hızlanıp yavaşlayabilir. Ekonomik faaliyetin geniş çaplı biçimde gerilediği dönemler iş çevriminin daralma aşamasını oluşturabilir.
İKİ ÇEYREK KURALI NEDİR?
Bir ülkenin enflasyondan arındırılmış reel GSYH'sinin birbirini izleyen iki çeyrekte azalması kamuoyunda sık kullanılan teknik resesyon tanımıdır.
Bu kural basit ve kolay izlenebilir olduğu için yaygın biçimde kullanılır. Ancak ekonomistler resesyon değerlendirmesinde yalnızca GSYH'ye bakmanın bazı durumlarda yetersiz kalabileceğini belirtir.
RESESYON SADECE GSYH İLE Mİ ANLAŞILIR?
Hayır. Ekonomik daralmanın ne kadar geniş alana yayıldığını anlamak için üretim, istihdam, reel gelir, tüketim ve satışlar gibi başka göstergeler de incelenebilir.
Örneğin GSYH'deki küçük ve geçici bir gerileme ile üretim, istihdam ve gelirde aynı anda yaşanan belirgin düşüş ekonomik açıdan aynı durum değildir.
RESESYONDA NELER OLABİLİR?
Ekonomik faaliyetin zayıflaması şirketlerin üretim ve yatırım kararlarını etkileyebilir. Mal ve hizmet talebinin azalması üretimde gerilemeye, şirketlerin işgücü ihtiyacının düşmesi ise istihdamın zayıflamasına yol açabilir.
Yatırımlar ekonomik belirsizliğe duyarlı olduğu için resesyon dönemlerinde daha belirgin hareket gösterebilir. Dış ticaret de küresel ve yerel talepteki değişimlerden etkilenebilir.
HER EKONOMİK YAVAŞLAMA RESESYON MUDUR?
Hayır. Ekonominin büyümeye devam ettiği ancak büyüme hızının düştüğü dönem ekonomik yavaşlama olarak değerlendirilebilir.
Örneğin reel GSYH'nin büyüme hızının yüzde 5'ten yüzde 2'ye gerilemesi büyümenin yavaşladığını gösterir ancak üretim hâlâ artıyorsa bu tek başına ekonomik daralma anlamına gelmez.
RESESYON İLE DEPRESYON AYNI ŞEY Mİ?
Hayır. Depresyon genel olarak olağan resesyonlardan çok daha derin ve uzun süreli ekonomik daralmaları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Bununla birlikte depresyon için evrensel olarak kabul edilmiş tek bir sayısal eşik bulunmaz.
RESESYON NE ZAMAN BİTER?
İş çevrimi yaklaşımında ekonomik faaliyet bir zirveden sonra gerileyerek dip noktaya ulaşır. Dipten sonra ekonominin yeniden genişleme dönemine geçmesiyle daralma evresi sona erer.
Resesyon değerlendirmeleri kullanılan verilerin sonradan revize edilebilmesi nedeniyle bazen ancak ekonomik dönüş gerçekleştikten sonra kesinleşebilir. Bu nedenle tek bir gösterge yerine ekonomik faaliyetin farklı boyutları birlikte değerlendirilir.
Kaynak: Uluslararası Para Fonu (IMF), Finance & Development, "What Is a Recession?"; iş çevrimi literatürü.